SiRM | Strategies in Regulated Markets

SiRM heeft de NVZ ondersteund bij haar brancherapport 2011

‘Zorg op doorreis’ is het derde brancherapport van de NVZ vereniging van ziekenhuizen (NVZ). Het gaat in op de ontwikkelingen van de Nederlandse algemene ziekenhuizen in 2010. ‘Zorg op doorreis’ bestaat uit twee themahoofdstukken en een kerndeel. De thema’s zijn de ontwikkelingen in het B-segment , en reisbereidheid van patiënten voor ziekenhuiszorg.

Beide thema’s – B-segment en reisbereidheid - laten zien dat Nederland kan doorgaan op de ingeslagen weg van marktwerking voor ziekenhuizen. Patiënten zijn bereid te kiezen tussen ziekenhuizen en doen dat onder andere op basis van kwaliteit en dienstverlening. En zijn bereid om daarvoor te reizen. Op alle aspecten - betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit - ontwikkelt het B-segment zich positief.

B-segment
Ziekenhuizen en verzekeraars onderhandelen over prijs, kwaliteit en volume voor diagnose behandeling combinaties (DBC’s) in het B-segment. Voor de omzet uit DBC’s in het A-segment zijn ziekenhuizen gebudgetteerd. In 2010 maakte ongeveer 30% van de omzet van ziekenhuiszorg deel uit van het B-segment. Het Ministerie van VWS is van plan om dat uit te breiden tot 70%. Uit dit onderzoek naar de ontwikkelingen in het B-segment tussen 2007 en 2009 blijkt dat dat ook mogelijk is. Het B-segment ontwikkelt zich namelijk goed op het gebied van betaalbaarheid, bereikbaarheid en kwaliteit.

Er is in het B-segment meer concurrentiedruk van zelfstandige behandelcentra (ZBC’s) dan in het A-segment en de onderhandelingen met verzekeraars over het B-segment zijn intensiever. Dit heeft geleid tot een prijsdaling van ruim 3% in 2010. Bovendien zijn prijzen en kosten sterker aan elkaar gecorreleerd in het B-segment dan in het A-segment. Dat helpt om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en geeft ziekenhuizen meer mogelijkheden hun speerpunten te bepalen. Het volume in het B-segment groeit sterker dan in het A-segment. Voor zowel het A- als B-segment is de technische efficiëntie tussen 2007 en 2009 met ongeveer 10% verbeterd.

Verzekerden hebben ruim toegang tot het B-segment; alle verzekeraars hebben alle ziekenhuizen gecontracteerd en ziekenhuizen en ZBC’s kunnen relatief snel tot de markt toetreden. De wachttijden in het A- en B-segment zijn beide ongeveer 5,5 week. In 2010 zijn de wachttijden met anderhalve dag gedaald.

De aandacht voor kwaliteit is in het B-segment zeker niet minder dan in het A-segment. Verzekeraars en ziekenhuizen steken relatief meer tijd in de onderhandelingen over zorg in het B-segment. De NZa typeert de inkoop in het B-segment zelfs als de meest actieve inkoop met de sterkste prikkels in de hele Nederlandse zorgmarkt. De kwaliteitsindicatoren in het B-segment hebben zich goed ontwikkeld. De doorlooptijden tussen eerste consult, behandeling en laatste consult zijn nauwelijks veranderd.

Patiënten zijn bereid te reizen voor het ziekenhuis
Nederlandse ziekenhuizen zijn goed bereikbaar. Patiënten hoeven dus niet veel te reizen. Gemiddeld reizen ze 13,3 minuten. Ruim 25% van de patiënten kiest in de praktijk niet voor het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Dat aandeel verschilt per specialisme en per behandeling. “De” markt voor een ziekenhuis bestaat dus niet. Een ziekenhuis bestaat vaak uit meer dan 20 verschillende medisch specialismen met ieder hun eigen karakter. Dat ziekenhuizen over lange afstanden concurreren valt vooral op bij de concurrentie tussen categorale ziekenhuizen; 65 tot 90% van hun patiënten passeerde een dichterbij gelegen ziekenhuis.

Ongeveer de helft van de patiënten is bereid een half tot heel uur extra te reizen. Dat blijkt uit onderzoek uit binnen- en buitenland. Patiënten baseren hun keuze voor een ziekenhuis voornamelijk op basis van de aspecten ligging, kwaliteit, aanwezige voorzieningen en in mindere mate wachttijden. Hoe ingrijpender de behandeling is, hoe minder relevant de patiënt afstand vindt.

De kans dat een patiënt een ziekenhuis voorbij reist hangt samen met de afstand tot alternatieven, hoeveel behandelingen een ziekenhuis verricht, de score op ranglijsten van kwaliteit en wachtlijsten. Een hogere score op de ranglijsten – denk aan die van het Algemeen Dagblad en Elsevier - kan zorgen voor enkele procenten extra marktaandeel.

Het Nederlandse ziekenhuislandschap kan nog veel meer differentiëren voordat aanvaardbare normen voor bereikbaarheid worden overschreden. Dat blijkt uit een simulatie van verschuiving van zorg uitgaande van het huidige profiel en de ligging van ziekenhuizen. Alle ziekenhuizen leveren nu vijf soorten zorg; acuut, electief, complex/hoog volume, complex/laag volume en chronische zorg. Als – bij wijze van gedachtenexperiment - alle ziekenhuizen focussen op één, twee of drie soorten zorg, neemt met de gemiddelde reistijd slechts 5 tot 10 minuten toe.

Kortom, patiënten maken keuzes en ziekenhuizen concurreren op veel verschillende vlakken. Voor sommige behandelingen over korte afstand, voor andere behandelingen over veel grotere afstand. Ziekenhuizen kunnen nog veel verder focussen en specialiseren voordat de keuzemogelijkheden voor patiënten in het geding komen.

Beperkte structurele omzetgroei in 2010
De omzet van de 81 algemene ziekenhuizen bestaat uit het gebudgetteerde A-segment met door de NZa vastgestelde prijzen en het B-segment waar ziekenhuizen en verzekeraars onderhandelen over prijs en kwaliteit. Voor de algemene ziekenhuizen vormt het B-segment 30% van de gezamenlijke omzet van A- en B-segment in 2010, € 11,9 miljard. De totale omzet van algemene ziekenhuizen was, inclusief ‘andere opbrengsten’, € 13,3 miljard. De structurele groei over 2010, zonder eenmalige correctie voor immateriële vaste activa, was 4,7%. Dat is lager dan de gemiddelde jaarlijkse groei van 5,9% sinds 2005. Het A-segment groeide structureel met ongeveer 3,4% en het B-segment met 7,3%. De groei van A-en B-segment na correctie voor inflatie, bevolkingsgroei en vergrijzing is ongeveer € 180 miljoen, ofwel 1,6%. Kortom, de groei in 2010 was beperkt.

Verbetering van financiële positie
Eind 2010 lag de gemiddelde solvabiliteit met 17% voor het eerst boven het streefniveau van 15%. In 2010 leed ongeveer een op de veertien ziekenhuizen verlies. In 2007 was dat nog bijna een op vier. Het gemiddelde resultaat van de algemene ziekenhuizen is iets verbeterd naar 1,8% in termen van de omzet. Zowel de winstgevendheid als de solvabiliteit bedroegen voor twintig ziekenhuizen hoger dan het streefniveau van respectievelijk ongeveer 2,5% en 15%.

Iets lagere groei en voorzetten van trend naar meer dagopnames en kortere ligduur
In 2010 is het aantal EPB’s licht gestegen met 2,4%. Dat is iets minder dan de gemiddelde groei over de afgelopen vijf jaar van 2,7%. Het aantal EPB’s per hoofd van de bevolking stijgt jaarlijks; in 2010 naar 0,59 terwijl dat in 2006 nog 0,53 was. Het aantal dagbehandelingen groeide met 6,6% en het aantal opnames met 3,6%. Evenals voorgaande jaren daalde het aantal verpleegdagen, dit keer met 0,2%.

De ziekenhuiszorg kent al jarenlang twee trends: het aandeel dagbehandelingen neemt toe en de gemiddelde ligduur per klinische opnames neemt af. Die trends zijn ook over 2010 te zien. Het aandeel dagbehandelingen verschoof van 50% naar 51% en de gemiddelde ligduur daalde van 5,5 naar 5,3 dagen. Over de afgelopen vijf jaar is de verpleegduur met een dag verkort.

Verschuiving van marktaandelen
De marktaandelen van ziekenhuizen verschuiven. Negen ziekenhuizen wonnen de afgelopen vijf jaar ieder jaar marktaandeel en elf ziekenhuizen verloren juist ieder jaar marktaandeel. Sommige ziekenhuizen wisten het marktaandeel met 20% te verbeteren. De mate van beweging op de markt verschilt nauwelijks tussen grote en kleine ziekenhuizen. Wel tussen gebieden met veel en weinig ziekenhuizen: in de gebieden met een hoge marktdichtheid (veel ziekenhuizen bij elkaar) is de dynamiek groter. Voor de specialismen heelkunde, oogheelkunde, dermatologie en orthopedie verschoven de patiëntenstromen het meest.

	Ziekenhuisanalyses Risicoverevening Prestatiemeting Vacatures Contact Routebeschrijving Bezoekadres Nieuwe Uitleg 24 2514 BR Den Haag Postadres Postbus 24355 3007 DJ Rotterdam Mail info@sirm.nl KvK Rotterdam 24448229 Op deze website zijn onze algemene voorwaarden van toepassing.	HOME \| DIENSTEN \| PUBLICATIES \| OVER SiRM \| DE TEAMLEDEN \| CONTACT Homepage SiRM heeft de NVZ ondersteund bij haar brancherapport 2011 ‘Zorg op doorreis’ is het derde brancherapport van de NVZ vereniging van ziekenhuizen (NVZ). Het gaat in op de ontwikkelingen van de Nederlandse algemene ziekenhuizen in 2010. ‘Zorg op doorreis’ bestaat uit twee themahoofdstukken en een kerndeel. De thema’s zijn de ontwikkelingen in het B-segment , en reisbereidheid van patiënten voor ziekenhuiszorg. Beide thema’s – B-segment en reisbereidheid - laten zien dat Nederland kan doorgaan op de ingeslagen weg van marktwerking voor ziekenhuizen. Patiënten zijn bereid te kiezen tussen ziekenhuizen en doen dat onder andere op basis van kwaliteit en dienstverlening. En zijn bereid om daarvoor te reizen. Op alle aspecten - betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit - ontwikkelt het B-segment zich positief. B-segment Ziekenhuizen en verzekeraars onderhandelen over prijs, kwaliteit en volume voor diagnose behandeling combinaties (DBC’s) in het B-segment. Voor de omzet uit DBC’s in het A-segment zijn ziekenhuizen gebudgetteerd. In 2010 maakte ongeveer 30% van de omzet van ziekenhuiszorg deel uit van het B-segment. Het Ministerie van VWS is van plan om dat uit te breiden tot 70%. Uit dit onderzoek naar de ontwikkelingen in het B-segment tussen 2007 en 2009 blijkt dat dat ook mogelijk is. Het B-segment ontwikkelt zich namelijk goed op het gebied van betaalbaarheid, bereikbaarheid en kwaliteit. Er is in het B-segment meer concurrentiedruk van zelfstandige behandelcentra (ZBC’s) dan in het A-segment en de onderhandelingen met verzekeraars over het B-segment zijn intensiever. Dit heeft geleid tot een prijsdaling van ruim 3% in 2010. Bovendien zijn prijzen en kosten sterker aan elkaar gecorreleerd in het B-segment dan in het A-segment. Dat helpt om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en geeft ziekenhuizen meer mogelijkheden hun speerpunten te bepalen. Het volume in het B-segment groeit sterker dan in het A-segment. Voor zowel het A- als B-segment is de technische efficiëntie tussen 2007 en 2009 met ongeveer 10% verbeterd. Verzekerden hebben ruim toegang tot het B-segment; alle verzekeraars hebben alle ziekenhuizen gecontracteerd en ziekenhuizen en ZBC’s kunnen relatief snel tot de markt toetreden. De wachttijden in het A- en B-segment zijn beide ongeveer 5,5 week. In 2010 zijn de wachttijden met anderhalve dag gedaald. De aandacht voor kwaliteit is in het B-segment zeker niet minder dan in het A-segment. Verzekeraars en ziekenhuizen steken relatief meer tijd in de onderhandelingen over zorg in het B-segment. De NZa typeert de inkoop in het B-segment zelfs als de meest actieve inkoop met de sterkste prikkels in de hele Nederlandse zorgmarkt. De kwaliteitsindicatoren in het B-segment hebben zich goed ontwikkeld. De doorlooptijden tussen eerste consult, behandeling en laatste consult zijn nauwelijks veranderd. Patiënten zijn bereid te reizen voor het ziekenhuis Nederlandse ziekenhuizen zijn goed bereikbaar. Patiënten hoeven dus niet veel te reizen. Gemiddeld reizen ze 13,3 minuten. Ruim 25% van de patiënten kiest in de praktijk niet voor het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Dat aandeel verschilt per specialisme en per behandeling. “De” markt voor een ziekenhuis bestaat dus niet. Een ziekenhuis bestaat vaak uit meer dan 20 verschillende medisch specialismen met ieder hun eigen karakter. Dat ziekenhuizen over lange afstanden concurreren valt vooral op bij de concurrentie tussen categorale ziekenhuizen; 65 tot 90% van hun patiënten passeerde een dichterbij gelegen ziekenhuis. Ongeveer de helft van de patiënten is bereid een half tot heel uur extra te reizen. Dat blijkt uit onderzoek uit binnen- en buitenland. Patiënten baseren hun keuze voor een ziekenhuis voornamelijk op basis van de aspecten ligging, kwaliteit, aanwezige voorzieningen en in mindere mate wachttijden. Hoe ingrijpender de behandeling is, hoe minder relevant de patiënt afstand vindt. De kans dat een patiënt een ziekenhuis voorbij reist hangt samen met de afstand tot alternatieven, hoeveel behandelingen een ziekenhuis verricht, de score op ranglijsten van kwaliteit en wachtlijsten. Een hogere score op de ranglijsten – denk aan die van het Algemeen Dagblad en Elsevier - kan zorgen voor enkele procenten extra marktaandeel. Het Nederlandse ziekenhuislandschap kan nog veel meer differentiëren voordat aanvaardbare normen voor bereikbaarheid worden overschreden. Dat blijkt uit een simulatie van verschuiving van zorg uitgaande van het huidige profiel en de ligging van ziekenhuizen. Alle ziekenhuizen leveren nu vijf soorten zorg; acuut, electief, complex/hoog volume, complex/laag volume en chronische zorg. Als – bij wijze van gedachtenexperiment - alle ziekenhuizen focussen op één, twee of drie soorten zorg, neemt met de gemiddelde reistijd slechts 5 tot 10 minuten toe. Kortom, patiënten maken keuzes en ziekenhuizen concurreren op veel verschillende vlakken. Voor sommige behandelingen over korte afstand, voor andere behandelingen over veel grotere afstand. Ziekenhuizen kunnen nog veel verder focussen en specialiseren voordat de keuzemogelijkheden voor patiënten in het geding komen. Beperkte structurele omzetgroei in 2010 De omzet van de 81 algemene ziekenhuizen bestaat uit het gebudgetteerde A-segment met door de NZa vastgestelde prijzen en het B-segment waar ziekenhuizen en verzekeraars onderhandelen over prijs en kwaliteit. Voor de algemene ziekenhuizen vormt het B-segment 30% van de gezamenlijke omzet van A- en B-segment in 2010, € 11,9 miljard. De totale omzet van algemene ziekenhuizen was, inclusief ‘andere opbrengsten’, € 13,3 miljard. De structurele groei over 2010, zonder eenmalige correctie voor immateriële vaste activa, was 4,7%. Dat is lager dan de gemiddelde jaarlijkse groei van 5,9% sinds 2005. Het A-segment groeide structureel met ongeveer 3,4% en het B-segment met 7,3%. De groei van A-en B-segment na correctie voor inflatie, bevolkingsgroei en vergrijzing is ongeveer € 180 miljoen, ofwel 1,6%. Kortom, de groei in 2010 was beperkt. Verbetering van financiële positie Eind 2010 lag de gemiddelde solvabiliteit met 17% voor het eerst boven het streefniveau van 15%. In 2010 leed ongeveer een op de veertien ziekenhuizen verlies. In 2007 was dat nog bijna een op vier. Het gemiddelde resultaat van de algemene ziekenhuizen is iets verbeterd naar 1,8% in termen van de omzet. Zowel de winstgevendheid als de solvabiliteit bedroegen voor twintig ziekenhuizen hoger dan het streefniveau van respectievelijk ongeveer 2,5% en 15%. Iets lagere groei en voorzetten van trend naar meer dagopnames en kortere ligduur In 2010 is het aantal EPB’s licht gestegen met 2,4%. Dat is iets minder dan de gemiddelde groei over de afgelopen vijf jaar van 2,7%. Het aantal EPB’s per hoofd van de bevolking stijgt jaarlijks; in 2010 naar 0,59 terwijl dat in 2006 nog 0,53 was. Het aantal dagbehandelingen groeide met 6,6% en het aantal opnames met 3,6%. Evenals voorgaande jaren daalde het aantal verpleegdagen, dit keer met 0,2%. De ziekenhuiszorg kent al jarenlang twee trends: het aandeel dagbehandelingen neemt toe en de gemiddelde ligduur per klinische opnames neemt af. Die trends zijn ook over 2010 te zien. Het aandeel dagbehandelingen verschoof van 50% naar 51% en de gemiddelde ligduur daalde van 5,5 naar 5,3 dagen. Over de afgelopen vijf jaar is de verpleegduur met een dag verkort. Verschuiving van marktaandelen De marktaandelen van ziekenhuizen verschuiven. Negen ziekenhuizen wonnen de afgelopen vijf jaar ieder jaar marktaandeel en elf ziekenhuizen verloren juist ieder jaar marktaandeel. Sommige ziekenhuizen wisten het marktaandeel met 20% te verbeteren. De mate van beweging op de markt verschilt nauwelijks tussen grote en kleine ziekenhuizen. Wel tussen gebieden met veel en weinig ziekenhuizen: in de gebieden met een hoge marktdichtheid (veel ziekenhuizen bij elkaar) is de dynamiek groter. Voor de specialismen heelkunde, oogheelkunde, dermatologie en orthopedie verschoven de patiëntenstromen het meest.