Een kwestie van verwachting

Verwachtingen van de vraag naar elektriciteit en hun effect op afnamecongestie

Publicatie
⎯Energie
20 november 2026

Een kwestie van verwachting: vraagverwachtingen en hun effect op afnamecongestie

Bijna heel Nederland kampt met netcongestie. In de eerste helft van 2026 stond er ongeveer 10 GW afname in de wachtrij bij de regionale netbeheerders (RNB's) en ongeveer 34 GW bij TenneT. Of afnemers in die wachtrij capaciteit krijgen, hangt af van congestiemanagementonderzoeken. Die zijn meestal gebaseerd op scenario's met sterke groei van de elektriciteitsvraag, terwijl de werkelijke vraag daarbij achterblijft. Zo bleef de vraag in ongeveer 80% van de gemeenten de afgelopen tien jaar gelijk of nam die zelfs af.

In opdracht van DDA, Energie-Nederland, Energie Samen, Energy Storage NL, Techniek Nederland, VNCI en VNO-NCW onderzocht SiRM wat er gebeurt als de vraagaannames worden gecorrigeerd. Dat deden we met 278 gepubliceerde congestierapporten van Enexis, Liander, Stedin en TenneT. 

We corrigeerden voor groei die later begon dan destijds verwacht (uitgestelde groei) en voor een lager groeitempo (Vertraagde Transitie en Klimaat en Energie Verkenning in plaats van de in de congestierapporten gebruikte scenario's).

In 40–60% van de onderzochte RNB-gebieden leidt de herijking tot een andere conclusie. Bij uitgestelde en vertraagde groei kan op RNB-netten 0,9–1,1 GW extra transportcapaciteit vrijkomen voor afname. Als er geen beperkingen op het bovengelegen net zouden zijn, loopt dat op tot 1,5-1,9 GW. Op het TenneT-net zou uitgestelde en vertraagde groei 2,9–4,0 GW aan extra ruimte geven. Dit is gebaseerd op de stand van zaken ten tijde van de gepubliceerde congestierapporten. Systeembeheerders kunnen sindsdien al, op basis van bijgewerkte inzichten, een deel van deze ruimte beschikbaar hebben gesteld. 

We zien bovendien dat, volgens de congestierapporten er nauwelijks regelbaar vermogen wordt ingezet. Bij maximale inzet kan het bij de RNB's nog ruim 2 GW extra opleveren.

Onze aanbevelingen: 

  • Herijk de congestieonderzoeken zo spoedig mogelijk op basis van het VVT-scenario (Verkenning Vertraagde Transitie) en waar mogelijk op basis van het KEV-scenario (Klimaat- en Energieverkenning).
  • Onderbouw conclusies met inzicht in de oorzaken van congestie, zodat afnemers en aanbieders van oplossingen betere beslissingen kunnen nemen.
  • Standaardiseer de congestierapporten, zodat een landelijk beeld mogelijk wordt, en de onderzoeken beter te begrijpen .
  • Ontsluit meer regelbaar vermogen via congestiemanagement.

 

Downloads en links

Geschreven door