Onderzoek naar verbetering van marktverstoringstoetsen
In opdracht van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) verdiepte SiRM eerdere aanbevelingen over marktverstoringstoetsen voor de toekenning van een beschikbaarheidbijdrage. We adviseerden om een beoordeling per casus in te richten met hierin aandacht voor productafbakening, relevante zorgmarkten en strategische effecten. Ook adviseerden we wanneer kan worden afgeweken van een reguliere toets.
Als een zorgfunctie onvoldoende tot stand komt binnen het systeem van gereguleerde marktwerking, kan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kiezen voor bekostiging hiervan via een beschikbaarheidbijdrage. Dit is een subsidie die dient als last resort, een laatste mogelijkheid wanneer andere wijzen van bekostiging niet passend blijken. Bekostiging via een beschikbaarheidbijdrage kan echter ook leiden tot verstoring van de reguliere marktwerking, bijvoorbeeld via (prijs)voordelen voor bepaalde zorgaanbieders of (prijs)effecten op andere zorgfuncties. Daarom toetst de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), ter ondersteuning van het besluit over de bekostigingsvorm, of en in welke mate sprake is van marktverstoring bij bekostiging via een beschikbaarheidbijdrage. In een eerdere evaluatie van het instrument beschikbaarheidbijdrage adviseerde SiRM om deze marktverstoringstoets nauwkeuriger en gestructureerder in te richten. De NZa vroeg SiRM om deze aanbevelingen te verdiepen. Hiernaast vroeg zij te onderzoeken of, en in welke situaties, een lichtere variant van de marktverstoringstoets volstaat.
We concretiseerden en onderbouwden aanbevelingen via uitgebreid deskresearch, een interview met medewerkers van de NZa en een werksessie met experts op het gebied van marktwerking en mededinging. In bijeenkomsten met een begeleidingscommissie van de NZa toetsten we onze bevindingen en scherpten we deze aan.
We adviseerden hoe een marktverstoringstoets met een beoordeling per casus kan worden ingericht, met aandacht voor productmarktafbakening, relevante zorgmarkten en mogelijke strategische effecten voor aanbieders. Ook adviseerden we in welke situaties kan worden afgeweken van een reguliere toets, bijvoorbeeld wanneer de zorgfunctie van beperkte financiële omvang is in verhouding tot de relevante markt en aanbieders. Met deze handvatten kan de NZa toekomstige marktverstoringstoetsen verbeteren en haar advisering en onderbouwing daarvan aan het ministerie verder versterken.
